Hilmar Harðarson
Hilmar Harðarson, formaður FIT

Um síðustu mánaðamót náðist áfangi sem lengi hefur verið unnið að varðandi vinnustaðanám. Lengi hefur verið þrýst á stjórnvöld um að standa við fyrirheit að að efla iðn- og starfsnám. Margir nemar hafa ekki komist í starfsþjálfun að loknu bóknámi til að ljúka námi sínu með fullum réttindum.

Undanfarna mánuði hefur verið unnið að þessu máli í ágætu samstarfi milli ráðuneyta og aðila vinnumarkaðarins. Það starf leiddi til þess að í lok október voru í fyrsta skipti veittir styrkir til vinnustaðanáms og starfsþjálfunar á vinnustað samkvæmt nýrri reglugerð um Vinnustaðanámssjóð.

Fimmtíu og sjö milljónum króna var úthlutað til fimmtíu og fjögurra fyrirtækja og stofnana. Öll standast þau kröfur til vinnustaðanáms samkvæmt aðalnámskrá framhaldsskóla og hafa á að skipa hæfum tilsjónaraðila á vinnustaðnum. Ríkið greiðir 20.000 krónur á viku fyrir hvern nemanda í allt að 24 vikur.

Þessi lausn tryggir að 174 nemendur úr ýmsum greinum komast í starfsþjálfun fá vinnustað nú í haust.

Ríkisstjórnin hefur einnig ákveðið að leggja fram 450 milljónir króna til að efla vinnustaðanám á árunum 2012-2014. Undirbúningur að stofnun sjóðs, sem á mæta kostnaði fyrirtækja af kennslu eða þjálfun nemenda í starfsnámi, er vel á veg kominn og lýkur væntanlega fyrir áramót.

Ástandið í þessum málum hefur verið óviðunandi en misjafnlega slæmt eftir greinum. Óformleg könnun sýnir að 25% nema í húsamálun við Tækniskólann er með samning.

Verst virðist ástandið vera í bílgreinum. Einungis 14% bílgreinanemenda við Borgarholtskóla eru komnir á samning, samkvæmt óformlegri könnun.

Atvinnulífið hefur hins vegar kvartað undan því að ekki væri nægilegt framboð á fagfólki til starfa í greininni. Þetta útspil Vinnustaðnámssjóðs ætti því að vera kærkomið tækifæri fyrir fyrirtækin til að ráða fólk til starfa og nýta þann mannauð sem bíður eftir að komast á samning í greininni.

Á samdráttartímum er hlutverk ríkisvaldsins ekki síst það að örva atvinnulífið og draga úr atvinnuleysi með opinberum framkvæmdum. Það er nauðsynlegt að ríkisstjórnin sinni því hlutverki og hysji upp um sig buxurnar í þessum málum sem allra fyrst. Ennþá hefur ekki bólað á umfangsmiklu átaki í viðhaldi á opinberum byggingum sem boðað hafði verið.

lífeyrissparnaðar mun skerða réttindi og auka misrétti

Verkalýðshreyfingin hefur lýst mikilli andstöðu við þær hugmyndir sem koma fram í fjárlagafrumvarpinu um að leggja skatt á séreignarsparnað og við aðrar hugmyndir um skattlagningu lífeyrissjóða. Þar eru á ferð tillögur um alvarlegt inngrip í frjálsa kjarasamninga og brot á því samkomulagi sem stjórnvöld gerðu við stéttarfélögin í aðdraganda gildandi kjarasamninga.

Slík skattlagning mundi þýða að almennu sjóðirnir þyrftu að skerða réttindi sinna félaga. Ólíkt réttindum á almennum markaði eru lífeyriséttindi opinberra starfsmanna hins vegar tryggð af ríki og sveitarfélögum. Skattlagning lífeyrissparnaðar mun ekki kalla á skerðingu hjá opinberum starfsmönnum heldur einungis þyngja byrðina sem skattgreiðendur bera nú þegar vegna mikils halla á lífeyrissjóðum opinberra stafsmanna.

Skattlagning lífeyrissparnaðar mun þess vegna auka það bil sem nú er á réttindum lífeyrisþega eftir því hvort þeir eiga réttindi í almennum sjóðum eða í sjóðum opinberra starfsmanna.

Þessar hugmyndir ganga þess vegna í þveröfuga átt við það sem ríkisstjórnin lofaði að beita sér fyrir í yfirlýsingu við gerð kjarasamninganna síðastliðið vor.

Láti ríkisstjórnin verða af hugmyndum um að skattleggja lífeyrissparnað er viðkvæmum stöðugleika á almennum vinnumarkaði teflt í mikla tvísýnu nú þegar endurskoðun kjarasamninganna frá því síðastliðið vor er framundan.

Hilmar Harðarson
Hilmar Harðarson, formaður FIT

Á fjölmennum fundi trúnaðarmannaráðs FIT þann 17. janúar kom fram mikil gremja í garð ríkisstjórnarinnar fyrir að standa ekki við þær yfirlýsingar sem hún gaf í tengslum við gerð kjarasamninganna 5. maí á síðasta ári.


Aðgerðir ríkisvaldsins til að efla atvinnulífið með atvinnusköpun og opinberum framkvæmdum hafa látið á sér standa. Ekki hefur orðið úr loforðum um að ljúka við gerð rammaáætlunar um nýtingu vatnsafls og jarðvarma. Vilyrði um að ráðist yrði í aðgerðir til að jafna lífeyrisrétt hafa snúist upp í andhverfu sína. Nýir skattar ógna áunnum réttindum almennra lífeyrisþega en þyngja um leið þann kostnað sem launþegar og skattgreiðendur bera af lífeyriskerfi opinberra starfsmanna.

 

Engu að síður var það mat trúnaðarmannaráðsfundarins að ekki væri rétt að nýta heimild í endurskoðunarákvæði til að segja upp kjarasamningum frá og með 20. Janúar og þrátt fyrir vanefndir ríkisvaldsins yrði ekki fram hjá því litið að forsendur samningsins hafa staðist varðandi það sem snertir samskipti launafólks og atvinnurekenda.

 

Kaupmáttur launa hefur þrátt fyrir allt aukist lítillega á samningstímanum meðal okkar félagsmanna og ljóst að mikil verðmæti liggja í þeim launahækkunum sem framundan eru um næstu mánaðamót og síðar á samningstímanum.

 

STÖNDUM VÖRÐ UM KAUPMÁTTINN
Sömu sjónarmið voru ríkjandi á miðstjórnarfundi Samiðnar þann 19. janúar. Þrátt fyrir að skorti á efndir ríkisstjórnarinnar lagði miðstjórn Samiðnar það til við samninganefnd ASÍ að kjarasamningunum yrði ekki sagt upp að svo komnu máli.

Miðstjórnin samþykkti jafnframt áskorun til ríkisstjórnarinnar um að taka sér tak og standa við gefin fyrirheit. Hafi ríkisstjórnin ekki pólitískan kraft og vilja til að takast á við jafn brýnt verkefni og eflingu atvinnulífsins, beri henni að víkja og boða til kosninga sem fyrst. Þjóðin hafi ekki efni á að bíða lengur eftir aðgerðum.

Á fundi samninganefndar ASÍ kom svo í ljós að eftir miklar umræður innan allra aðildarfélaga ASÍ var yfirgnæfandi stuðningur við þessi sjónarmið. Þau atriði samninganna sem snerta samskipti milli launafólks og fyrirtækja hafa gengið eftir. Einnig eru nú skilyrði til þess að kaupmáttur almennra launa geti hækkað þriðja árið í röð. Það er mikilvægt að verkalýðshreyfingin standi vörð um það markmið. Því er ekki forsvaranlegt að segja upp kjarasamningnunum þrátt fyrir vanefndir ríkisstjórnarinnar.

Kjarasamningarnir munu því halda gildi sínu og umsamdar launahækkanir koma til framkvæmda frá næstu mánaðamótum.

TÆKIFÆRI FRAMUNDAN SEM ÞARF AÐ NÝTA
Það hefur gengið á ýmsu í samskiptum verkalýðshreyfingarinnar við ríkisvaldið síðustu mánuði og er óhætt að segja að samskipti þessara aðila hafi verið með verra móti en mörg undanfarin ár. Sú staða er mikið áhyggjuefni. Hins vegar má það ekki dragast frekar að ríkisstjórnin snúi sér að þeim mikilvægu verkefnum í atvinnumálum sem þola ekki lengri bið. Það er ástæða til að ætla að ýmsir möguleikar opnist á næstunni til að koma þjóðfélaginu tiltölulega fljótt á rétta braut, koma atvinnulífinu á skrið og draga verulega úr því mikla atvinnuleysi sem hér hefur verið í rúmlega þrjú ár. Þá möguleika þarf að nýta og þeim má ekki glutra niður vegna óeiningar og ómarkvissra vinnubragða á Alþingi og í ríkisstjórn.

Mestu skiptir að ríkisstjórnin og Alþingi láti það ekki tefjast frekar að staðfesta rammaáætlun um nýtingu vatnsafls og jarðvarma sem unnið hefur verið að í tíu ár. Áætlunin getur lagt grunn að atvinnuuppbyggingu í sátt við náttúruna næsta áratug. Sú uppbygging getur verið á næsta leiti. Ef ríkisstjórnin heldur vel á spöðunum og lýkur við þau verk sem hún þarf að vinna í vetur getum við horft fram á bjartari tíma í atvinnu- og efnahagslífinu strax í vor.

Hilmar Harðarson
Hilmar Harðarson, formaður FIT

Yngstu mennirnir líklegir til vilja róa á önnur mið á næstu árum.

 

86,6% málmiðnaðarmanna segjast ánægðir í núverandi starfi og fjórir af hverjum fimm meðal þeirra eru áhugasamir um kynna sér nýjungar í faggrein sinni. Tæpur helmingur málmiðnaðarmanna hefur meira en 20 ára starfsreynslu í faggrein sinni og líklegast er þeir sem lokið hafa sveinsprófi en vinna ekki við sína grein í dag eigi minna en fimm ára starfsaldur í greininni baki.

 

Yngstu málmiðnaðarmennirnir, eru líka þeir sem telja minnstar líkur á þeir verði enn störfum í sinni grein liðnum fimm árum. Þeir yngstu eru líka óánægðastir með þann undirbúning sem iðnnámið veitti þeim undir starf í sinni faggrein.

 

Þessar niðurstöður lesa út úr skoðanakönnun sem IÐAN lét gera var undir lok síðasta árs meðal íslenskra málmiðnaðarmanna, sem luku sveinsprófi á árunum 1980-2009. Svör bárust frá 475 manns. Af þeim höfðu 80,4% lokið sveinsprófi í vélvirkjun eða vélsmíði, 9,2% í blikksmíði, 5,9% í rennismíði en 4,6% í plötu-, ketil- og stálsmíði. Í upphaflega úrtakinu voru allir þeir sem luku sveinsprófi í rennismíði eða plötu- og ketil- og stálsmíði á þessu tímabili.

 

73,6% svarendanna starfa við faggrein sína í dagaðeins helmingur þeirra sem eru yngri en 35 ára, en um og yfir þrír fjórðu í öðrum aldurshópum. Yngsti hópurinn er jafnframt sem helst hefur lokið háskólagráðu, auk sveinsprófsins.

 

72% svarenda eru launþegar, 9% eru sjálfstætt starfandi einyrkjar en um 10% atvinnurekendur.

 

Aðeins um 2,3% þeirra sem luku sveinsprófi störfuðu aldrei við sína faggrein. Tæpur helmingur svarendanna hefur hins vegar meira en 21 árs starfsaldur baki innan greinarinnar. Nánar tiltekið er starfsaldri hópsins þannig háttað 11,2% hafa starfað fimm ár eða minna í sinni faggrein, 10,3% hafa starfsaldur á bilinu 6-10 ár. 29,5% hafa unnið við sína grein í 11-20 ár en 32,4% í 21-30 ár og 14,2% í 31 ár eða lengur. Af þeim sem hafa minni en fimm ára starfsreynslu í sinni grein eru þrír af hverjum fjórum ekki starfandi við þá grein í dag.

 

Þá hafa 64% þeirra sem luku sveinsprófi í málmiðnaði á árunum 1980-2009 lokið annarri menntun en sveinsprófinu. 11,7% hafa lokið meistaraprófi; 24,2% réttindanámi á borð við vinnuvélaréttindi eða aukin ökuréttindi, vélstjórn, skipstjóraréttindi, eða flugvirkjun; 11,6% háskólagráðu; 9,9% sveinsprófi í annarri iðngrein og 2,8% höfðu lokið stúdentsprófi.

 

Af þeim sem voru yngri en 35 ára og höfðu lokið viðbótarnámi höfðu 31,8% lokið háskólagráðu.

 

92,9% svarenda segjast vera stoltir í starfi sínu, þar af segjast tæp 60% vera mjög stoltir en 33,2% frekar stoltir. Einungis 1,1% segjast ekki vera stoltir í starfi en hjá 6% er stoltið í meðaltali. Í ljósi þessa mikla stolts kemur ekki á óvart 87,4% segjast mjög ánægðir eða frekar ánægðir í núverandi starfi sínu þegar á heildina er litið, 11% segja starfaánægjuna í meðallagi en 2,4% segjast vera frekar óánægðir. Þeir sem ekki eru starfandi í þeirri grein sem þeir luku sveinsprófi í mælast eilítið ánægðari í starfi en hinir.

 

65,6% telja stafsöryggi mikið í sinni faggrein, 20,6% telja starfsöryggið í meðallagi en 13,8% telja það lítið.

 

Yfirgnæfandi meirihluti svarenda telur iðnnámið og sveinsprófið hafi búið þá vel undir starf í faggreininni. 33,1% segist hafa komið mjög vel undirbúnir til starfa í faggreininni eftir námið, 41,5% segjast hafa verið frekar vel undirbúnir. 17,6% telja undirbúningur sem námið veitti hafi verið í meðallagi. Hlutfallið þeirra sem eru ánægðir með námið er hæst meðal vélvirkja og vélsmiða en blikksmiðir eru hlutfallslega flestir í hópi þeirra 7,9% sem telja námið hafi búið þá illa undir starf í faggreininni.

 

Einnig er greinilegt þeir sem útskrifast hafa á síðustu árum, eða á bilinu 2001 til 2009, eru líklegri til þess telja námið hafi ekki búið þá vel undir starf í faggrein sinni heldur en þeir sem útskrifuðust fyrr en réttur þriðjungur úr þeim hópi telur námið hafa búið sig illa undir starf í faggreininni.

 

Sérfræðingar fyrirtækisins Maskínu, sem vann könnunina, taka fram greinileg fylgni milli ánægju með námið og starfsánægju, þannig þeir sem því verr sem menn telja námið hafi búið þá undir starfið því minni starfsánægjan.

 

Um það bil fjórir af hverjum fimm svarendum sögðust hafa mikinn áhuga á kynnast nýjungum í faggrein sinni en rúm 9% höfðu lítinn áhuga á slíku.

 

Spurt var hvort málmiðnaðarmenn myndu mæla með því við ungt fólk hefja nám í sinni iðngrein. 83,5% svöruðu því játandi, 11,8% neitandi en 4,8% sögðust ekki vita það. Rennismiðir voru líklegastir til mæla með námi í sinni iðngrein en plötu-, ketil- og stálsmiðir ólíklegastir.

 

Þeir sem ekki vildu mæla með náminu voru spurðir hvers vegna það væri og sögðu 55,1% þess hóps aðalástæðuna vera léleg laun.

 

52% svarenda sögðust hafa séð upplýsingar frá IÐUNNI fræðslusetri á síðustu sex mánuðum um námskeið sem væru í boði fyrir þá. Hjá þeim sem enn eru starfandi í sinni iðngrein var þetta hlutfall 59%. 52,3% voru ánægðir með framboð á símenntun í faggrein sinni.

 

Hins vegar kom í ljós 72,5% svarenda hafa ekki sótt nein námskeið síðastliðin tvö ár. Flestir34,5% - segja það hafi verið vegna tímaleysis en 22% telja áhugaverð námskeið hafi ekki verið í boði. Þá segjast 9,9% vera áhugalausir um sækja námskeið.

 

Spurt var hvaða námskeið eða nám mönnum fyndist helst vanta þeir ættu kost á sækja og komu þar fram fleiri tugir hugmynda. 16,8% nefndu tölvunámskeið, 14,25 rafmagnsnámskeið, en 11,5% námskeið í umbroti, hönnun, teiknun eða myndvinnslu.

 

Einnig kom fram 65% svarenda segjast ánægðir með möguleika sína á þróast í starfi sem fagmaður. 9,1% sögðust óánægðir með þá möguleika.

 

Næstum sextíu prósent segja stjórnendur skapi svigrúm fyrir starfsþróun en næstum fimmtungur segir ekki svo vera.

 

Spurt var hvort málmiðnaðarmenn hefðu áhuga á starfa tímabundið við sitt fag í öðru landi en Íslandi og lýstu 36,6% miklum eða frekar miklum áhuga á þeim möguleika, 16% sögðu áhugann í meðallagi en 47,6% sögðust ekki haf áhuga á slíku. Því yngri sem svarendur voru því líklegri voru þeir til hafa hug á spreyta sig í starfi erlendis.

 

Einnig kom fram því yngri sem svarendur voru því ólíklegra töldu þeir þeir yrðu áfram starfandi í málmiðnaði eftir tiltekinn árafjölda. Af heildinni sögðust 70,3% telja þeir yrðu enn við störf í faginu eftir fimm ár, 55,8% sögðust enn verða í greininni eftir 10 ár og 23,4% sögðust reikna með starfa enn í greininni 20 árum liðnum.

Þegar einungis er horft til þeirra sem starfa í greininni í dag er hlutfallið hins vegar mun hærra. Þá segjast 86,7% reikna með vera enn starfandi í sínu fagi eftir fimm ár, 83,8% eftir 10 ár og 45,2% eftir 20 ár.

 

Blikksmiðir eru líklegastir til róa á önnur mið. 40% í þeirra hópi, búast við starfa ekki í greininni eftir fimm ár.


Sjá meðfylgjandi glærur með svörum við ákveðnum spurningum.

 

 



Hilmar Harðarson
Hilmar Harðarson, formaður FIT

Atvinnuleysi í landinu mældist 7,2% í janúarmánuði og hafði minnkað úr 8,5% í janúarmánuði 2011. Í atvinnugreinum þar sem okkar félagsmenn starfa helst hefur ástandið því miður ekki batnað á sama hátt og þær tölur gefa til kynna. Þótt það sé of snemmt að fullyrða nokkuð bendir samt ýmislegt til að það muni rofa til með hækkandi sól.

Fjölmargir atvinnulausir félagar úr okkar röðum sóttu Atvinnumessu, sem haldin var í annað skipti nú í byrjun mánaðarins með þátttöku FIT og fleiri stéttarfélaga. Þar voru kynnt um eitt þúsund ný tækifæri í störfum og starfsþjálfun á höfuðborgarsvæðinu. Atvinnumesssa var liður í átakinu Vinnandi vegur á vegum Vinnumálastofnunar sem ætlunin er að skapi 1.500 ný störf fyrir byrjun sumars. Rætt hefur verið um að samdráttur í atvinnulífinu undanfarin ár hafi neikvæð áhrif á vinnuumhverfi og starfsánægju. Umræðan hefur fram að þessu fyrst og fremst verið byggð á getgátum og tilfinningum. Það var meðal annars þess vegna sem IÐAN ákvað að ráðast í umfangsmikla skoðanakönnun og kanna hug iðnaðarmanna til ýmissa þátta í starfi sínu.

Könnunin fór fram í nóvember og desember og nú liggja fyrir niðurstöður sem byggðar eru á svörum frá meira en 2.100 iðnaðarmönnum sem luku sveinsprófi á árunum 1980-2009. Tveir þriðju hlutar þessa hóps er starfandi við sína faggrein í dag. Þegar niðurstöður þessarar könnunar eru skoðaðar kemur í ljós að áhyggjur þeirra svartsýnustu eru ekki á rökum reistar. Starfsánægja er almenn og mikill faglegur metnaður er ríkjandi meðal iðnaðarmanna. Um 90% segjast bæði vera stolt og ánægð með það starf sem þau gegna. Um tveir af hverjum þremur hafa lokið viðbótarnámi eftir sveinspróf og um átta af hverjum tíu hafa mikinn áhuga á að kynna sér nýjungar í faggreininni.

Langflestir eru ánægðir með þá möguleika sem þeim bjóðast til að þróast í starfi og flestir segjast búa við góða möguleika til starfsþróunar á sínum vinnustað. Þrír af hverjum fjórum segjast mæla með því við ungt fólk að það hefji nám í iðngreininni sem þeir hafa lokið sveinsprófi í.

Iðnarmenn framtíðarinnar voru í sviðsljósinu á Íslandsmeistaramóti iðn- og verkgreina sem var haldið um síðustu helgi. Íslandsmeistaramótið hefur fest sig í sessi og hefur aldrei verið glæsilegra en nú. Um 170 ungir iðnaðarmenn sýndu faglega færni sína og kunnáttu í tuttugu og fjórum iðn- og verkgreinum.

Þátttakendurnir voru allir undir 21 árs aldri og annað hvort nýútskrifaðir eða langt komnir í námi sínu í iðn- og verkgreinaskólum landsins.

Keppendur voru skólum sínum og iðnmenntun í landinu til sóma og góð fyrirmynd fyrir þá um það bil 2.000 grunnskólanemendur sem fylgdust með keppninni en hún er fyrst og fremst haldin til að vekja athygli á þeim tækifærum sem bjóðast til náms og starfs í iðngreinum.

Þessi atriði sem ég hef nefnt hér að ofan sýna okkur það að þótt ástandið í atvinnumálum hafi verið betra standa iðn- og tæknigreinar á sterkum grunni, faglega og félagslega.

Hilmar Harðarson
Hilmar Harðarson, formaður FIT

Byggingamenn búa við lítið stafsöryggi

Byggingamenn eru nær allir stoltir af starfi sínu og þeir eru ánægðir í núverandi starfi en telja starfsöryggi sitt lítið. Tveir af hverjum þremur byggingamönnum eru hlynntir afkastahvetjandi launakerfi. Þetta eru niðurstöður viðamikillar skoðanakönnunar sem IÐAN lét gera í lok síðasta árs.


Alls voru 1.286 í úrtakinu en svör bárust frá 754 eða 67,4% hópsins. Um 10% af úrtakinu reyndust hafa flust búferlum til útlanda, sem kemur kannski ekki á óvart í ljósi þess að umsvif á byggingamarkaði hérlendis eru ekki upp á marga fiska um þessar mundir eins og allir vita.


Úrtakinu var þannig skipt milli greina að tekið var slembiúrtak húsasmiða, húsgagnasmiða, málara, pípara, múrara og veggfóðrara, sem luku sveinsprófi á árunum 1980-2009. Allir húsgagnasmiðir, 188 talsins, og allir veggfóðrarar, 98 talsins, voru í úrtakinu, en 250 manns úr hverri hinni greinanna.

 

Mikil starfsreynsla

70,6% svarenda höfðu ellefu ára starfsreynslu eða meira í sinni grein en 10% minna en fimm ár.


53,3% svarenda voru launþegar, 23,5% sjálfstætt starfandi einyrkjar en 14,7% eru atvinnurekendur.
27% voru í atvinnuleit en 3,2% lífeyrisþegar eða öryrkjar. Þá voru 2,3% skóla.

 

86,7% svarenda sögðust ánægð í núverandi starfi og aðeins 2,6% óánægðir. Um 90% sögðust vera stoltir í starfi sínu.

 

67,4% starfa við faggrein sinna í dag en tæpur þriðjungur, eða 32,6%, starfa ekki við greinina. 81% þeirra, sem höfðu minna en fimm ára starfsreynslu innan sinnar greinar, starfa ekki við greinina í dag. Rúmur helmingur þeirra, sem hafa sex til tíu ára starfsreynslu, eða um 53%, eru enn starfandi en afgerandi meirihluti þeirra sem lengstu starfsreynsluna hafa er enn að störfum.

 

Af þeim byggingamönum sem starfa utan greinarinnar segjast rúm 29% hafa misstu vinnuna eða hætt  vegna þess að litla vinnu er að hafa. Álíka stór hópur hætti störfum þar sem hann hafði farið í nám eða menntað sig til annarra starfa. Rúm 42% þessa hóps segist hafa áhuga á að snúa aftur í byggingagreinar. Áhugasamastir um að snúa aftur eru lærðir píparar, en um helmingur þeirra vill snúa aftur. Málarar eru hins vegar ólíklegastir til að vilja snúa aftur í gamla fagið, aðeins fjórðungur lýsir áhuga á því.

 

Ánægðir með námið

Byggingamenn telja almennt að námið hafi búið þá vel undir starf í greininni. Alls eru um 63% þeirrar skoðunar.  Húsgagnasmiðir og veggfóðrarar eru ánægðastir með námið en pípulagningamenn óánægðastir.

 

Meirihluti svarenda hefur bætt við sig menntun að loknu sveinsprófi. 22% svarenda höfðu lokið meistaraprófi og 14,8% höfðu lokið háskólagráðu,  5% stúdentsprófi og 5,1% höfðu bætt við sig sveinsprófi í annarri grein. 43,4% höfðu engu framhaldsnámi lokið að loknu sveinsprófi.

 

Í hópi þeirra, sem aldrei unnu við iðngreinina eða hafa minna en fimm ára starfsreynslu innan hennar, að baki hafa á bilinu 40,6 - 44,4% bætt við sig háskólagráðu. Um 17% húsasmiða og húsgagnasmiða utan greinarinnar hafa bætt við sig háskólagráðu og þar var hlutfallið hæst. Pípararnir höfðu hins vegar helst allra bætt við sig öðru sveinsprófi, 10,3% þeirra höfðu gert það. Píparar og veggfóðrarar eru einnig langlíklegastir til að hafa lokið meistaraprófi en 33,3% beggja hópa hefur lokið meistaraprófi.

 

69,8% byggingamanna segjast mundu mæla með því við ungt fólk að hefja nám í sinni iðngrein.  25,3% sögðust ekki tilbúin til að mæla með náminu. Aðeins 41,7% veggfóðrara vildu mæla með náminu, og skar sú stétt sig úr en á hinn bóginn voru 81,3% pípara tilbúnir til að mæla með náminu við ungt fólk. Þá vekur athygli að af þeim byggingaiðnaðarmönnum sem verið hafa lengst á vinnumarkaði, þ.e.a.s. þeir sem luku námi á árunum 1965 til 1980 sögðust aðeins 51,3% vilja mæla með náminu við ungt fólk.

 

Þegar þessi hópur var spurður hvers vegna þeir mundu ekki mæla með náminu við ungt fólk sögðu 47,8% að það væri vegna þess að um hnignandi atvinnugrein væri að ræða. 13,4% nefndu að þetta væri erfið vinna en 12,7% sögðu að vinnan væri illa launuð.

 

509 svöruðu spurningunni: Hefur þú mannaforráð og svöruðu 48% játandi en 52% neitandi.

 

Áhugi á símenntun og nýjungum

79,8% svarenda sögðust hafa mjög mikinn eða frekar mikinn áhuga á að kynnast nýjungum í faggrein sinni. Einungis 7,5% sögðust hafa lítinn áhuga á nýjungum í greininni.

 

Tæpur helmingur svarenda, 45,3% sögðust hafa séð upplýsingar frá IÐUNNI fræðslusetri um námskeið í boði fyrir þá síðustu sex mánuði. 54,7% höfðu hins vegar ekki séð slíkar upplýsingar.

 

Því lengur sem menn hafa starfað við faggrein sína því líklegri voru þeir til að hafa séð efni frá IÐUNNI. Píparar voru einnig líklegri en aðrir til þess að hafa veitt tilboðum IÐUNNAR athygli en 53% þeirra sögðust hafa veitt athygli upplýsingum frá IÐUNNI á síðustu sex mánuðum.

 

Einnig voru þeir sem hafa mannaforráð líklegri til þess en aðrir að hafa tekið eftir upplýsingum um námskeið IÐUNNAR.

 

Spurt var: Hversu mörg námskeð hefur þú sótt tengt þínu fagi síðastliðin tvö ár, það er 2010 eða 2011? 71,0% sögðust ekki hafa sótt námskeið. 23,5% höfðu sótt 1-3 námskeið en 5,5% fjögur námskeið eða fleiri.

 

Þriðjungur þeirra sem ekki höfðu sótt námskeið báru til tímaleysi. 23,5% sögðu ekkert hafa verið í boði sem hentaði. 11,1% sögðust enga þörf hafa fyrir námskeið en 8,1% sögðust ekki vita af námskeiðum. 6,6% sögðust áhugalausir um að sækja námskeið.

 

Þegar spurt var hversu ánægðir eða óánægðir menn væru með möguleika sína á að þróast í starfi sem fagmaður sögðust 60% ánægðir, 26,1 sögðu ánægjuna í meðallagi en 14% sögðust óánægðir með möguleikana á starfsþróun.

 

Starfslýsingar eru sjaldgæfar

Um helmingur svaranda sagðist frekar eða mjög ánægður með framboð af símenntun í sinni faggrein og möguleika sína á að sækja símenntunarnámskeið.   Um 4% sögðust mjög óánægðir. Húsasmiðir og pípulagningarmenn voru ánægðastir en veggfóðrarar óánægðastir.  Aðeins þrír að hverjum fjórum aðspurðum tóku afstöðu til þessara spurninga.

 

Þegar spurt var hvort stjórnendur á vinnustað sköpuðu svigrúm fyrir starfsþróun svo sem að gefa færi á að sækja námskeið og fundi um fagleg málefni tóku 74% afstöðu og af þeim sögðust 71,6% sammála en 12,1% ósammála. Því ánægðari sem menn voru í starfi því ánægðari voru þeir með það svigrúm sem stjórnendur sköpuðu.

 

Aðeins 39,2% svöruðu játandi spurningu um hvort til væri á vinnustaðnum starfslýsing um það starf sem þeir gegna. Starfslýsingar eru því sjaldgæfari því lengur sem menn hafa starfað við faggreinina. Þeir sem ekki starfa við faggreinina eru  mun líklegri til þess að hafa starfslýsingu. Af þeim sem störfuðu innan sinnar faggreinar var hlutfall þeirra sem hafa starfslýsingar um sitt starf á vinnustað aðeins 27%.

 

Fimmti hver telur starfsöryggi mikið

Er mikið eða lítið starfsöryggi í þinni faggrein? var spurt. 8,4% töldu starfsöryggið mjög mikið, 12% frekar mikið, 17% í meðallagi en 42,3% frekar lítið og 20,3% mjög lítið.

 

Píparar skáru sig úr að því leyti að 38% þeirra töldu sig búa við mikið starfsöryggi en  39,2% þeirra töldu starfsöryggi sitt lítið.  Hjá öðrum stéttum döldu 62-75% starfsöryggið lítið.

 

89,2% sögðust sammála fullyrðingunni: Ég er stoltur í starfi mínu en 2,7% sögðust ósammála.

 

Byggingamenn eru almennt þeirrar skoðunar að gott samræmi sé milli vinnu og einkalífs. 39,9% segja samræmið mjög gott, 38,7% segja það mjög gott en 7,5% mjög slæmt eða frekar slæmt.

 

Gott jafnvægi helst þarna í hendur við hækkandi aldur og aukna starfsánægju. Eins telja þeir sem fara með mannaforráð frekar en aðrir að sæmræmið milli vinnu og einkalífs sé slæmt.

 

Einungis 27,2% svarenda sögðu að fyrirtækið sem þeir vinna hjá sé með stefnu í símenntunar- eða endurmenntunarmálum. Með auknum starfsaldri dregur úr líkum á að fyrirtækið sem unnið er hjá sé með slíka stefnu. Eins var mun líklegra að þeir sem starfa ekki við faggrein sína séu í starfi hjá fyrirtækjum þar sem slík stefna er við líði en 59% þess hóps svaraði þessari spurningu játandi.

 

Meirihluti svarenda reyndist hafa jákvæða afstöðu gagnvart afkastahvetjandi launakerfum. 64,3% þeirra sögðust hlynntir slíkri mælingu en 23,1% andvígir. Veggfóðrarar voru hlynntastir en húsgagnasmiðir andvígastir.  Þeir sem voru andvígir gáfu helst upp þær ástæður fyrir andstöðu sinni að slíkt kerfi valdi óvönduðum vinnubrögðum en 52,8% hópsins sögðust þeirrar skoðunar.